Frequencies
پەخشی راستەوخۆ
خشتەی بەرنامەکان کاتەکانی بانگ
داخستن
بەرنامە کاتی پەخش دووبارە
هەواڵى سياسى 11:00 + 14:00 + 18:00 + 20:00 + 22:00 كورته‌ی هه‌واڵه‌كان + 23:00
باس و خواس 17:00، جگه‌ له‌رۆژانی پێنج شه‌ممه‌
دوانگه‌ی خه‌ڵك 17:00 ته‌نها رۆژانی پێنج شه‌ممه‌
هەواڵی وەرزشی 11:30 + 18:30 + 23:30
ئەمرۆ 10:10 شەو، جگە لە رۆژانی هەینی و شه‌ممه‌ 03:00 نیوەرۆِی رۆژی دواتر
داخستن
كاته‌كانی بانگ به‌پێی شاری هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێمی كوردستان

1

عومه‌ر گوڵپی


ئامانجی‌ پشته‌وه‌ی‌ به‌خێوكردنی‌ منداڵ بریتیه‌ له‌ دروستكردنی‌ تاكێكی‌ سه‌ربه‌خۆ، ڕه‌وشت به‌رزو كه‌سێكی‌ به‌رپرسیار.

له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ ئێمه‌دا ئه‌و شێوازه‌ په‌روه‌رده‌ییانه‌ی‌ دایك‌و باوك هه‌یانه‌ یاخود ئه‌وه‌ی‌ به‌ سیستمی‌ په‌روه‌رده‌دا تێپه‌ڕ ده‌بێت كه‌متر ده‌توانێت ئه‌و ئامانجه‌ گه‌وره‌یه‌ بهێنێته‌ دی‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ زۆربه‌ی‌ كات شێوازی‌ په‌روه‌رده‌ كردن به‌سه‌ر سێ‌ جۆری‌ (دیكتاتۆری‌‌)و (مۆڵه‌تدان‌)و (فه‌رامۆشكار)دا دابه‌شبووه‌، له‌ جۆری‌ یه‌كه‌مدا منداڵ ته‌نها جێ‌ به‌جێكردنی‌ بڕیارو یاساو ڕێساكانی‌ له‌سه‌ره‌و هیچ پرسێكی‌ پێ‌ ناكرێت‌و هیچ بژارده‌یه‌ك‌و به‌شدارییه‌كی‌ بۆ بڕیاردان له‌ شته‌كانی‌ خۆی‌ نییه‌و بۆ هه‌ر سه‌رپێچیه‌ك سزا ئاماده‌یه‌، له‌ جۆری‌ دووه‌میشدا منداڵ هه‌موو شتێكی‌ بۆ ده‌كرێت له‌ ڕووی‌ ماددیه‌وه‌و له‌ نازو نیعمه‌تدا ده‌ژیت، به‌ڵام ئه‌وه‌ی‌ بۆی‌ ناكرێت گرنگیدانه‌ به‌ په‌روه‌رده‌كردن‌و گه‌شه‌كردنی‌ ژیریی‌‌و ڕه‌وشتی‌‌و دروستكردنی‌ كه‌سێتییه‌كه‌ی‌ به‌ چاندنی‌ به‌ها باڵاكان تیایدا، له‌ جۆری‌ سێیه‌میشدا كه‌ فه‌رامۆشكارییه‌ منداڵ به‌ ته‌واوی‌ فه‌رامۆشكراوه‌و دایك‌و باوك به‌ هیچ جۆرێك به‌رپرسیاری‌ خۆیان به‌رانبه‌ر منداڵ جێ‌ به‌جێ‌ ناكه‌ن ته‌نانه‌ت له‌ دابینكردنی‌ پێداویستی‌ ڕۆژانه‌شدا.

ئه‌و جۆره‌ی‌ كه‌ به‌ پێی‌ بۆچوونی‌ كۆمه‌ڵناسه‌كان باشترین، به‌سودترین‌ و سه‌ركه‌وتووترینه‌ بۆ په‌روه‌رده‌ی‌ منداڵه‌كان‌ و كه‌سایه‌تییه‌كی‌ سه‌ركه‌وتوو به‌رهه‌م ده‌هێنێت جۆر‌و شێوازێكه‌ پێی‌ ده‌وترێت (شێوازی‌ ده‌سه‌ڵاتدارانه‌)، له‌م شێوازه‌دا دایك‌ و باوك وه‌ك هاوڕێ‌ ڕۆڵی‌ خۆیان ده‌بینین‌ و نه‌خشته‌ ده‌ڕێژن‌ و ئاسانكاری‌ ده‌كه‌ن‌ و منداڵ تیایدا ڕاوێژی‌ پێده‌كرێت‌ و وه‌ڵامی‌ خواست‌ و داواكاری‌‌ و پرسیاره‌كانی‌ ده‌درێته‌وه‌‌و دایك‌ و باوك له‌ په‌یه‌وه‌ندییه‌كی‌ سۆزداری‌ به‌رده‌وامدان له‌گه‌ڵیدا. (ڕێبه‌رێك بۆ په‌روه‌رده‌ی‌ منداڵان، زه‌هاوی‌ 2018)

نووسه‌رو ئه‌دیبی‌ فه‌ره‌نسی‌، ئه‌لبێرت كامۆ ده‌ڵێت: منداڵ هاوار ده‌كات دایكه‌ باوكه‌ له‌ پێشمه‌وه‌ مه‌ڕۆن له‌وانه‌یه‌ دواتان نه‌كه‌وم، له‌ دوامه‌وه‌ مه‌ڕۆن له‌وانه‌یه‌ نه‌توانم پێشڕه‌وتان بم، له‌ ته‌نیشتمه‌وه‌ بڕۆن‌و ته‌نیا هاوڕێم بن، ئایا من‌ و تۆ گوێمان له‌م هاواره‌یه‌؟ ئایا ده‌توانین ئه‌م شێوازه‌ جوانه‌ بۆ په‌روه‌رده‌ی‌ منداڵه‌كانمان هه‌ڵبژێرین؟

له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ ئێمه‌دا بۆ وه‌رگرتنی‌ مۆڵه‌تی‌ شۆفێری‌‌ و وه‌رگرتن‌ و فێربوونی‌ توانایی‌ لێخوڕینی‌ ئۆتۆمبیلێك بۆ ژیانی‌ ڕۆژانه‌مان ئاماده‌ین ده‌یان سه‌عات وانه‌ی‌ تیۆری‌‌و كرداری‌ بخوێنین، بگه‌ڕێین نووسینگه‌ی‌ باش بدۆزینه‌وه‌، تا فێرمان كات، به‌ڵام ده‌یان‌و سه‌دان‌و هه‌زارانمان ده‌چینه‌ ناو ژیانی‌ هاوسه‌رییه‌وه‌و بڕیارده‌ده‌ین ببینه‌ باوك، ببینه‌ دایك، به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ هیچ شتێك له‌باره‌ی‌ ئه‌ركی‌ گه‌وره‌ی‌ دایكایه‌تی‌‌ و باوكایه‌تی‌‌ و په‌روه‌رده‌ی‌ منداڵه‌كانمانه‌وه‌ بزانین.

كاری‌ په‌روه‌رده‌كردنی‌ منداڵ هه‌م زانسته‌و هه‌م هونه‌ر‌و سه‌لیقه‌ی‌ ده‌وێت، بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئاشنای‌ ئه‌و زانست‌و هونه‌ره‌ بین پێویسته‌ بگه‌ڕێین، سه‌رچاوه‌ ده‌ستبخه‌ین، له‌ شاره‌زاو مامۆستایان پرسیاربكه‌ین‌و خول‌و ڕاهێنان ببینین، به‌ڵام ئایا كاتێك له‌خۆمان ده‌پرسین چه‌ند وشه‌مان له‌سه‌ر په‌روه‌رده‌ خوێندوه‌ته‌وه‌؟ ئه‌وسا تێده‌گه‌ین چه‌ند خه‌مساردین به‌رانبه‌ر منداڵ‌و نه‌وه‌كانمان.

ئه‌مڕۆ منداڵه‌كانمان له‌به‌رده‌م تیڤییه‌كاندا واقیان وڕماوه‌، سه‌ریان به‌سه‌ر مۆبایل‌و كۆمپیوته‌ره‌كانیاندا شۆِركردووه‌ته‌وه‌و ڕۆژانه‌ چه‌ندین سه‌عات له‌ تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان به‌سه‌رده‌به‌ن به‌بێ‌ هوده‌، نازانین هاوڕێیه‌تی‌ كێ‌ ده‌كه‌ن‌و چ چاره‌نووسێكی‌ نادیار له‌م دۆخه‌ فه‌رامۆشكراوه‌دا چاوه‌ڕوانیان ده‌كات؟

ئێمه‌ ئه‌گه‌ر ڕۆژێك بچینه‌وه‌ ماڵه‌وه‌و ببینین كه‌سێكی‌ بێگانه‌ له‌ماڵه‌كه‌ماندایه‌و خه‌ریكه‌ منداڵه‌كانمان له‌ ڕووی‌ ده‌روونی‌‌و جه‌سته‌ییه‌وه‌ ئازار ده‌دات، یارییه‌كانیان ده‌شكێنێت‌و كه‌ل‌و په‌له‌كانیان فڕێ‌ ده‌دات، هه‌ڵوێستمان چی‌ ده‌بێت؟ بێگومان بێ‌ یه‌ك‌و دوو دوژمن‌و ناحه‌زێكی‌ له‌مجۆره‌ به‌ زۆر ده‌كه‌ینه‌ ده‌ره‌وه‌و هانا بۆ پۆلیس ده‌به‌ین، به‌ڵام ئێسته‌ ئه‌و دوژمنه‌ له‌ماڵه‌كانماندایه‌، ناوی‌ ته‌له‌فزیۆن‌و ئینته‌رنێت‌و یارییه‌ ئه‌لیكترۆنییه‌كانه‌و بێ هه‌ڵوێست‌و ده‌سته‌ودامان دانیشتین‌و هیچ ناكه‌ین، نه‌ كات ڕێكده‌خه‌ین‌و نه‌ كۆنترۆڵی‌ ده‌كه‌ین‌و نه‌ سنورداریده‌كه‌ین، به‌ڕاستی‌ سه‌یره‌!

من‌و تۆی‌ دایك‌و باوك كه‌ پێمان وایه‌ به‌ دابینكردنی‌ ژووری‌ نووستن‌و جل‌و به‌رگی‌ جوان‌و مۆبایلی‌ ئه‌خیر مۆدێل‌و خه‌رجی‌ ڕۆژانه‌ی‌ به‌دڵی‌ خۆیان هه‌موو شتێكمان بۆ منداڵه‌كانمان كردووه‌ زۆر هه‌ڵه‌ین، چونكه‌ ئه‌وه‌ی‌ منداڵ پێویستی‌ پێیه‌تی‌ زۆر شته‌‌و هیچ له‌ مانه‌ نییه‌، ئه‌وه‌ی‌ بۆ ئاینده‌ی‌، بۆ كه‌سایه‌تییه‌كه‌ی‌ پێویسته‌ په‌روه‌رده‌یه‌كی‌ ڕاست‌و دروسته‌، فێركردنی‌ ڕه‌وشت‌و به‌ها باڵاكانه‌، باوه‌ڕو متمانه‌ به‌خۆبوونه‌، نه‌وه‌ك ته‌نها بابه‌ته‌ مادییه‌كان.

بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئامانجی‌ گه‌وره‌ی‌ په‌روه‌رده‌كردن بێته‌ دی‌ پێویسته‌ ببینه‌ هاوڕێی‌ منداڵه‌كانمان، پێكه‌وه‌ دایك‌و باوك له‌گه‌ڵ منداڵه‌كانمان دانیشین‌و یارییان له‌گه‌ڵ بكه‌ین، له‌گه‌ڵیان پێیبكه‌نین، قسه‌ بكه‌ین، شیكاری‌ كێشه‌كان بكه‌ین، مه‌ته‌ڵ ڕاڤه‌ بكه‌ین، نان دروست بكه‌ین‌و نان بخۆین، وه‌رزش بكه‌ین‌و وێنه‌ بكێشین، هه‌موو ئه‌مانه‌ش كاتێك دێنه‌ دی‌ خۆشه‌ویستی‌ به‌ ته‌واوه‌تی‌ باڵی‌ به‌سه‌ر خێزاندا كێشابێت، به‌بێ‌ خۆشه‌ویستی‌ ئه‌سته‌مه‌ بتوانین دۆخ‌و ژینگه‌یه‌كی‌ گونجاو بۆ په‌روه‌رده‌ی‌ منداڵه‌كانمان بڕه‌خسێنین.

ڕه‌نگه‌ زۆرجار ئێمه‌ی‌ دایك‌و باوك بانگه‌شه‌ی‌ ئه‌وه‌ بكه‌ین گوایه‌ كاتێكی‌ زۆر له‌گه‌ڵ منداڵه‌كانمان به‌سه‌رده‌به‌ین، له‌ ڕاستیدا ئه‌مه‌ وا نییه‌، له‌گه‌ڵ منداڵه‌كانمان نین، به‌ڵكو له‌ نزیكیانین، واته‌ له‌وانه‌یه‌ ئێمه‌ له‌گه‌ڵ منداڵه‌كان له‌ هه‌مان ژوور بین، به‌ڵام سه‌یری‌ ته‌له‌فزیۆن بكه‌ین، بخوێنینه‌وه‌، به‌ ته‌له‌فون قسه‌ بكه‌ین، سه‌یری‌ ئیمه‌یل بكه‌ین، یان له‌گه‌ڵ میوان قسه‌ بكه‌ین، ئه‌وه‌ی‌ پێویسته‌ تێكه‌ڵ بوونێكی‌ چالاكانه‌یه‌ له‌گه‌ڵ منداڵه‌كان، وه‌ك هاوڕێیه‌ك له‌گه‌ڵیاندا بین، نه‌وه‌ك ته‌نها به‌ جسته‌ نزیكیان بین.

عومه‌ری‌ كوڕی‌ خه‌تاب (خوا لێی‌ ڕازی‌ بێت) له‌باره‌ی‌ په‌وره‌رده‌ی‌ منداڵه‌وه‌ ده‌فه‌رموێت: له‌ یه‌ك هه‌تا حه‌وت ساڵی‌ له‌گه‌ڵ منداڵه‌كه‌تدا یاریی‌ بكه‌، له‌ حه‌وت هه‌تا چوارده‌ ساڵی‌ هه‌وڵبده‌ فێری‌ هه‌ڵس‌و كه‌وت‌و ڕه‌فتاری‌ جوانی‌ بكه‌یت، له‌ چوارده‌ بۆ بیست‌و یه‌ك ساڵی‌ بیكه‌ به‌ هاوڕێ‌‌و هاوكاری‌ خۆت، پاشان سه‌ربه‌ستی‌ بكه‌ به‌ ویستی‌ خۆی‌ شته‌كان بكات.

كاتیه‌تی‌ هاواری‌ منداڵه‌كانمان ببیستین، ئه‌و هاواره‌ی‌ بانگمان ده‌كات: دایكه‌، باوكه‌ ده‌ستمان بگرن!، ئه‌گه‌ر وانه‌كه‌ین دوور نییه‌ له‌ ده‌ ساڵی‌ ئاینده‌دا كۆمه‌ڵگه‌كه‌مان ڕووبه‌ڕووی‌ شۆكێكی‌ گه‌وره‌ی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ ببێته‌وه‌، ئه‌وسا ئه‌سته‌مه‌ بتوانین قه‌ره‌بووی‌ ئه‌وه‌ی‌ ڕابردوو بكه‌ینه‌وه‌، كۆمه‌ڵگه‌ش ده‌كه‌وێته‌ گێژاوێك كه‌ تێچووی‌ ده‌رچوون له‌و گێژاوه‌ زیاتره‌ له‌وه‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ ئێسته‌ پێویسته‌ بیكه‌ین، سه‌ره‌ڕای‌ دواكه‌وتنی‌، بۆیه‌ هه‌لمان له‌به‌رده‌سته‌ بۆ په‌روه‌رده‌یه‌كی‌ باش‌و سه‌ركه‌وتوو ئه‌گه‌ر منداڵه‌كه‌مان خوار 18 ساڵن، خۆ ئه‌گه‌ر منداڵه‌كه‌مان ساوایه‌ ئه‌وه‌ هه‌لی‌ زێڕین‌و گه‌وره‌مان له‌به‌رده‌سته‌ بۆ په‌روه‌رده‌كردن، بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و هه‌له‌ له‌ده‌ست نه‌ده‌ین پێویسته‌ شاره‌زای‌ په‌روه‌رده‌یه‌كی‌ دروست بین، په‌روه‌رده‌یه‌كی‌ شێلراو به‌ باوه‌ڕێكی‌ دروست‌و زانستێكی‌ پێشكه‌وتوو.

1019 جار خوێندراوەتەوە
01/06/2018

هەموو وتارەکانی ئەم نوسەرە