Frequencies
پەخشی راستەوخۆ
خشتەی بەرنامەکان کاتەکانی بانگ
داخستن
بەرنامە کاتی پەخش دووبارە
هەواڵى سياسى 11:00 + 14:00 + 18:00 + 20:00 + 22:00 كورته‌ی هه‌واڵه‌كان + 23:00
باس و خواس 17:00، جگه‌ له‌رۆژانی پێنج شه‌ممه‌
دوانگه‌ی خه‌ڵك 17:00 ته‌نها رۆژانی پێنج شه‌ممه‌
هەواڵی وەرزشی 11:30 + 18:30 + 23:30
ئەمرۆ 10:10 شەو، جگە لە رۆژانی هەینی و شه‌ممه‌ 03:00 نیوەرۆِی رۆژی دواتر
داخستن
كاته‌كانی بانگ به‌پێی شاری هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێمی كوردستان

كێشه‌كانی‌ منداڵ‌و خانه‌واده‌ی‌ ئۆتیزم چین؟

عومه‌ر گوڵپی

هاوشێوه‌ی‌ وڵاتانی‌ دونیا، له‌ ڕۆژی‌ (2ی‌ 4)دا، له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان، له‌لایه‌ن به‌رپرسان‌و دامه‌زراوه‌ حكومی‌‌و ناحكومییه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌وه‌ کێشەی‌ منداڵانی‌ ئۆتیزم و خانەوادەکانیان بە خێرایی‌ و بە ریژەیەکی‌ کەم دەبێتە بابەتی‌ ڕۆژ، به‌هۆی‌ به‌رپرسیارێتی‌‌و كاره‌كه‌م وه‌ك به‌ڕێوه‌به‌ری‌ گشتی‌ چاودێری‌‌و گه‌شه‌پێدانی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ له‌پارێزگای‌ سلێمانی‌، به‌ پێویستی‌ ده‌زانم له‌و باره‌یه‌وه‌ به‌ كورتی‌ ئاماژه‌ به‌ گرنگترینی‌ ئاریشه‌كانی‌ منداڵی‌ ئۆتیزم‌و خانه‌واده‌كانیان بكه‌م، به‌و ئومێده‌ی‌ ببێته‌ به‌ شێك له‌ ته‌واوكاری‌ ئه‌و كارو هه‌وڵانه‌ی‌ له‌ چوارچێوه‌ی‌ ئه‌رك‌و به‌رپرسیارێتیه‌كه‌مان، من‌و هاوڕێكانم ده‌یده‌ین، به‌شێكیش بێت له‌ دروستكردنی‌ ڕای‌ گیشتی‌ به‌ ئاراسته‌ی‌ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی‌ خواستی‌ منداڵانی‌ ئۆتیزم‌و خانه‌واده‌كانیان، کورد واتەنیش: دۆستم ئەوەیە دەمگریەنێت، هەربۆیە ئەم وتارە تەرخان دەکەم بۆ کێشەکان.

كێشه‌ی‌ یه‌كه‌م/ نه‌بوون‌و كه‌می‌ سه‌نته‌ری‌ ڕاهێنان:

ئه‌گه‌رچی‌ ئامارێكی‌ ڕاست‌و دروست نییه‌ پیشانمانبدات كه‌ منداڵانی‌ ئۆتیزم له‌ كوردستان ژماره‌یان چه‌نده‌؟ به‌ڵام به‌ پێی‌ هێندێك زانیاریی‌، ده‌توانم بڵێم ژماره‌یان پێ ئه‌چێت له‌ ده‌ هه‌زار منداڵێك نزیك بووبێته‌وه‌، ئه‌گه‌رچی‌ هه‌موو ئه‌و منداڵانه‌ پێویستیان به‌ سه‌نته‌ری‌ ڕاهێنانی‌ تایبه‌ت نه‌بێت، به‌ڵام ژماره‌یه‌كی‌ زۆریان پێویستیانه‌، و پێویسته‌ ڕۆژانه‌ له‌ سه‌نته‌ری‌ به‌ توانادا ڕاهێنانی‌ پێویست له‌سه‌ر فێربوونی‌ ڕه‌فتارو كرداره‌ ڕۆژانه‌ییه‌كان وه‌ربگرن.

كێشه‌كه‌ له‌وه‌دایه‌ كه‌ ڕاهێنانی‌ منداڵانی‌ ئۆتیزم تایبه‌تمه‌ندی‌ خۆی‌ هه‌یه‌، بۆ نمونه‌ له‌ زۆربه‌ی‌ حاڵه‌ته‌كاندا بۆ هه‌ر منداڵێك پێویستمان به‌ ژورێكی‌ تایبه‌ت‌و یه‌ك ڕاهێنه‌ر ده‌بێت، به‌ڵام ئه‌و توانا ماددی‌‌و مرۆییه‌ی‌ له‌ كوردستاندا وه‌گه‌ڕخراوه‌ زۆر كه‌متره‌ له‌و ژماره‌ زۆره‌ی‌ منداڵی‌ ئۆتیزم، كه‌ ئه‌ویش بوونی‌ سێ سه‌نته‌ری‌ حكومییه‌ له‌ هه‌ر پارێزگایه‌ك، كه‌ به‌هێزترین‌و باشترینیان ئه‌وه‌ی‌ ئێمه‌یه‌ له‌ سلێمانی كه‌ له‌ ئێسته‌دا توانای‌ وه‌گرتن‌و ڕاهێنانی‌ 70 منداڵی‌ هه‌یه‌و له‌ ئاینده‌یه‌كی‌ نزیكدا بۆ 100 منداڵ تواناكه‌ی‌ به‌رز ده‌كه‌ینه‌وه‌.

کێشەی‌ دووه‌م/ کەمی‌ و وەستانی‌ تەرخانکردنی‌ هاوكارییه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان:

به‌ پێی‌ مادده‌ی‌ شه‌شه‌م، له‌ یاسای‌ ژماره‌ (22)ی‌ ساڵی‌ (2011)ی‌ ماف‌و ئیمتیازی‌ كه‌مئه‌ندامان‌و خاوه‌ن پێداویستیه‌ تایبه‌ته‌كان، هه‌ر هاووڵاتیه‌ك كه‌ له‌لایه‌ن لیژنه‌ی‌ پزیشكییه‌وه‌ به‌ خاوه‌ن پێداویستی‌ تایبه‌ت ده‌ستنیشانكرا، مافی‌ خۆیه‌تی‌ بڕه‌ هاوكارییه‌كی‌ مانگانه‌ وه‌رگرێت، ئه‌گه‌رچی‌ بڕه‌ هاوكارییه‌كه‌ كه‌م بێت، به‌ڵام له‌ ڕاستیدا هه‌م مافی‌ ئه‌و هاووڵاتیانه‌یه‌ هه‌م هاوكارێكی‌ خێزانه‌كانیانه‌ بۆ بژێوی‌ ژیانیان.

پرۆسه‌ی‌ ته‌رخانكردنی‌ ئه‌م هاوكارییه‌ له‌ ساڵی‌(2013)ه‌وه‌ وه‌ستاوه‌، بۆیه‌ ته‌نها ژماره‌یه‌كی‌ كه‌می‌ منداڵانی‌ ئۆتیزم بوونه‌ته‌ خاوه‌نی‌ ئه‌و هاوكارییه‌ داراییه‌ كه‌ له‌وه‌ ئه‌چێ یه‌ك له‌سه‌ر ده‌ی‌ ئه‌و ڕێژه‌یه‌ بێت كه‌ هه‌یه‌، كه‌ ئه‌مه‌ بۆخۆی‌ یه‌كێكی‌ تر له‌ كێشه‌كانه‌.

کێشەی‌ سێیه‌م/ نه‌بوونی‌ هوشیاری‌ كۆمه‌ڵگه‌ له‌سه‌ر منداڵی‌ ئۆتیزم‌و جیاوازییه‌كانی‌:

به‌هۆی‌ تێنه‌گه‌یشتنی‌ كۆمه‌ڵگه‌و خێزانه‌كان له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌كان‌و جیاوازییه‌كانی‌ منداڵی‌ ئۆتیزم، به‌داخه‌وه‌ منداڵانی‌ ئۆتیزم و خانه‌واده‌كانیان ڕووبه‌ڕووی‌ هه‌ڵوێستانێك ده‌بنه‌وه‌ كه‌ شیاو نین و مایه‌ی‌ بێزاری ئه‌وان‌و هه‌ر مرۆڤدۆستێكن.

هه‌ربۆیه‌ له‌ كاتی‌ به‌شداری‌ چالاكییه‌ ڕۆژانه‌ییه‌كان‌و تێكه‌ڵی‌ هاووڵاتیاندا منداڵان له‌لایه‌ك‌و دایك‌و باوكی‌ منداڵانی‌ ئۆتیزم له‌لایه‌كی‌ تر ڕووبه‌ڕووی‌ ئیحراجیه‌كی‌ زۆر ده‌بنه‌وه‌، زۆرێك له‌ خه‌ڵكی‌ له‌ منداڵه‌كانیان تێناگات، وه‌ك خۆیان‌و به‌ جیاوازییه‌كانیانه‌وه‌ قبوڵیان ناكات، تێناگات له‌وه‌ی‌ ئۆتیزم په‌یوه‌ندی‌ به‌ په‌روه‌رده‌ی‌ خێزانه‌وه‌ نییه‌، په‌یوه‌ندی‌ به‌ هه‌ژاری‌‌و ده‌وڵه‌مه‌ندییه‌وه‌ نییه‌، په‌یوه‌ندی‌ به‌ خوێنده‌واری‌‌و نه‌خوێنده‌وارییه‌وه‌ نییه‌، په‌یوه‌ندی‌ به‌ لادێی‌‌و شارییه‌وه‌ نییه‌، به‌ڵكو تایبه‌تمه‌ندییه‌كه‌ وه‌ك نه‌خۆشی‌، كه‌ تا ئێستا نه‌هۆكاره‌ ڕاسته‌قینه‌كانی‌ زانراون نه‌ پرۆسه‌یه‌كی‌ چاره‌سه‌ری‌ ته‌واویش هه‌یه‌ تا ئه‌م منداڵانه‌ بگه‌ڕێنرێنه‌وه‌ بارێكی‌ ئاسایی‌، به‌ڵكو پرۆسه‌یه‌كی‌ چاره‌سه‌ری‌ هه‌یه‌ كه‌ زۆرینه‌ی‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌ ڕاهێنانه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ ئه‌ویش هه‌رگیز ناتوانێت له‌ هیچ دۆخێكدا منداڵه‌كه‌ بكاته‌ منداڵێكی‌ ئاسایی‌‌و بێ كێشه‌.

ئه‌گه‌رچی‌ من خۆشحاڵم به‌وه‌ی‌ ئه‌و ڕێچكه‌و چوارچێوه‌ ڕاهێنانیه‌ی‌ ئێمه‌ لە کوردستان و بەتایبەت لە پارێزگای‌ سلێمانی‌ په‌یڕه‌وی‌ ده‌كه‌ین به‌ ته‌واوه‌تی‌ نزیكه‌ له‌و ڕێگه‌و چوارچێوه‌یه‌ی‌ كه‌ له‌ وڵاتانی‌ پێشكه‌وتوو هه‌یه‌، به‌ڵام له‌ ڕاستیدا هێشتا له‌ ئاستی‌ پێویستدا نییه‌و ئومێد ده‌كه‌م له‌ داهاتوودا هه‌م دامه‌زراوه‌ حكومی‌‌و ناحكومییه‌كان، هه‌م هاووڵاتیان هه‌موومان باشتر ئه‌ركه‌كانمان به‌رانبه‌ر منداڵانی‌ ئۆتیزم‌و خانه‌واده‌كانیان جێ به‌جێ بكه‌ین، تا ئه‌وانیش هه‌ست به‌ نامۆیی‌‌و جیاوازی‌ نه‌كه‌ن له‌ كۆمه‌ڵگه‌دا و سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌و باره‌ قورسه‌ی‌ كه‌ خوای‌ گه‌وره‌ له‌سه‌رشانی‌ داناون، هه‌ست به‌ ماف خوراوی‌ نه‌كه‌ن.

246 جار خوێندراوەتەوە
02/04/2019

هەموو وتارەکانی ئەم نوسەرە