Frequencies
پەخشی راستەوخۆ
خشتەی بەرنامەکان کاتەکانی بانگ
داخستن
بەرنامە کاتی پەخش دووبارە
هەواڵى سياسى 11:00 + 14:00 + 18:00 + 20:00 + 22:00 كورته‌ی هه‌واڵه‌كان + 23:00
باس و خواس 17:00، جگه‌ له‌رۆژانی پێنج شه‌ممه‌
دوانگه‌ی خه‌ڵك 17:00 ته‌نها رۆژانی پێنج شه‌ممه‌
هەواڵی وەرزشی 11:30 + 18:30 + 23:30
ئەمرۆ 10:10 شەو، جگە لە رۆژانی هەینی و شه‌ممه‌ 03:00 نیوەرۆِی رۆژی دواتر
داخستن
كاته‌كانی بانگ به‌پێی شاری هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێمی كوردستان

چۆنێتی روودانی بۆردومانكردنی هەڵەبجە بە چەكی قەدەغەكراوی كیمیایی

په‌یام - سامان فەریق

31 ساڵ بەسەر كیمیابارانكردنی هەڵەبجەو شەهیدكردنی 5 هەزار هاوڵاتی و برینداربوونی هەزارانی دیكە تێدەپەڕێت. لەم راپۆرتەدا چۆنێتی روودانی بۆردومانكردنی هەڵەبجە بە چەكی قەدەغەكراوی كیمیایی خراوەتەڕوو.

كاتژمێر 11:35 خولەكی پێشنیوەڕۆی رۆژی 16 ی 3 ی 1988 رژێمی بەعسی عێراق بەهاوكاری هێزی ئاسمانیی هێرشیكردەسەر هاوڵاتییانی بێدیفاعی شاری هەڵەبجە.

لە سەرەتادا رژێمی بەعس لە رێگەی فڕۆكە جەنگییەكانیەوە كەوتە بۆردومانكردنی شارەكە بە بۆمبی قەدەغەكراوی نێودەوڵەتی لە جۆری بۆمبی ناپاڵم، بۆردومانەكە بەشێوەیەك چڕوپڕ بوو كە هیچ بوارێكی بۆ هاوڵاتییانی شارەكە نەهێشتبووەوە تاوەكو خۆیان رزگار بكەن و شارەكە چۆڵبكەن، ئەوەش هاوڵاتییانی ناچاركرد پەنا بۆ ژێرزەمین و پەناگاكان ببەن و خۆیانی تێدا حەشاربدەن.

لەدوای بۆردومانكردنی شارەكە بە بۆمبی ناپاڵم و كۆبوونەوەی هاوڵاتییان لە ژێرزەمین و پەناگاكان، رژێمی بەعس بە چەكی قەدەغەكراوی نێودەوڵەتی دەستی بە بۆردومانی شارەكە بە بۆمبی كیمیایی لە جۆری سیانید و خەردەل و (VX) كرد ئەوەش ژمارەی قوربانییانی بە رێژەیەكی زۆر بەرزكردەوە.

لەدوای خۆرئاوابوونی هەمان رۆژ، هاوڵاتییان زۆربەیان لە ژێرزەمین و پەناگاكان هاتنەدەرەوەو بە هەر شێوەیەك بوو هەوڵی خۆدەربازكردنیان دەدا، بۆ ئەوەش هەوڵیاندەدا ئاسانترین رێگە هەڵبژێرن كە رێگای هەڵەبجە - گوندی عەنەب بوو، چونكە ئەو رێگەیە رێگایەكی ئاسان و نزیك بوو بۆ ناوچەی هەورامان.

لەگەڵ هەڵهاتنی هاوڵاتییان لە ناو شارەوە بۆ دەرەوەی شار، رژێمی بەعس رێڕەوی بەرنامەی بۆردومانەكەی گواستەوە بۆ رێگاكانی دەوروبەری هەڵەبجە و بە شێوەیەكی چڕ كەوتە بۆردومانكردنی گوندی عەنەب، بەوهۆیەشەوە بە سەدان هاوڵاتی لەو گوندەو رێگاكەیدا شەهیدبوون، بەشێوەیەك بەهۆی بوونی ئەو تەرمانەوە ئوتومبێل و هاوڵاتی توانای هاتوچۆیان لەو رێگایەوە نەما.

بۆ رۆژی 17 ی 3 ی 1988، تیمەكانی مانگی سووری ئێرانی و سوپاو خێرخوازان بە هانای هاوڵاتییانەوە هاتن و كەوتنە گواستنەوەی برینداران و پەككەوتووانی شارەكە بۆ شارو گوندەكانی دوور لە خاڵە سنوورییەكان.

دەرەنجامی ئەو كیمیابارانكردنەی هەڵەبجە، ژمارەیەكی زۆر لە هاوڵاتییانی شارەكە كە بە زیاترلە پێنج هەزار كەس دەخەمڵێندرێت شەهیدبوون و بە هەزارانی دیكەش برینداربوون، تائێستاش زۆربەی بریندارانی ئەو چەكە كۆكوژە بەدەست چەندین نەخۆشییەوە دەناڵێنن و بەشێكیشیان ناو بەناو بە كاریگەریی كیمیاییەكە گیان لەدەستدەدەن.

119 جار خوێندراوەتەوە
16/03/2019

بابەتی زیاتر