داخستن
بەرنامە کاتی پەخش دووبارە
هەواڵى سياسى 10:00 + 12:00 + 14:00 + 17:00 + 18:00 + 19:00 + 20:00 + 22:00 + 23:00 + 23:45
هەواڵی وەرزشی 10:30 + 13:00 شيكارى وەرزشی + 18:30 + 23:30
ئەمرۆ 10:10 شەو، جگە لە رۆژانی هەینی 03:00 نیوەرۆِی رۆژی دواتر
داخستن
كاته‌كانی بانگ به‌پێی شاری هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێمی كوردستان
بەیانی 3:17
نیوه‌ڕۆ 12:17
عه‌سر 4:05
ئێواره‌ 7:29
خه‌وتنان 8:44

سووده‌ ته‌ندروستی و زینده‌فرمانیه‌كانی چای سه‌وز

دوای ئه‌م زانیارانه‌ ده‌رباره‌ی: سووده‌ ته‌ندروستی و زینده‌فرمانیه‌كانی چای سه‌وز , هیچ رۆژێك به‌ بێ خواردنه‌وه‌ی چای سه‌وز به‌رێناكه‌یت!

د.شوان حسین صۆفی ـ دكتۆرا له‌ زینده‌فرمانی زینده‌گه‌ردی Molecular Physiology
        
 
 چای سه‌وز  Green tea گه‌لای ووشكراوی  هه‌مان رووه‌كی Camellia sinensis  چای ره‌شه‌ به‌بێ كرداری ترشاندن Fermentation , چای سه‌وز چه‌ندین پێكهاته‌ی زینده‌گی Bioactive compounds   زۆر كارا و چالاكی تێدایه‌ كه‌ دژه‌ئۆكسانی Antioxidants  زۆر كار و به‌هێز و گرینگن له‌ راماڵین و نه‌هێشتنی ڕه‌گه‌سه‌ربه‌سته‌كان   Free radicalsو ماك و كاریگه‌رییه‌ خراپه‌كانی سترێسی ئۆكساندن Oxidative stress له‌سه‌ر تێكرای خانه‌كانی له‌ش, وه‌ك پێكهاته‌ی پۆلیفینۆله‌كان polyphenols   و ڤلاڤۆنۆیده‌كان flavonoids و ئه‌نسۆسیانینه‌كان Anthocyanins, كه‌ ده‌یان جۆری پۆلیفینۆلی كاجینه‌كانی  تێدایه‌catechin, epigallocatechin-3-gallate . به‌ پێ داتا و ئه‌نجامی سه‌دان  توێژینه‌وه‌ی تاقیكاری    Experimental research  له‌سه‌ر چای سه‌وزه‌  ده‌یانی سوودی ته‌ندروستی و زینده‌فرمانی زۆر گرینگ و باشی هه‌یه‌, ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ی پوخته‌ی  ئه‌م سووده‌ ته‌ندروستی و فیسۆلۆژیانه‌ن:ـ
یه‌كه‌م: نه‌هێشتنی په‌یدابوونی شێرپه‌نجه‌ Prevention of cancer و كاریگه‌ری دژه‌ شێرپه‌نجه‌ی  هه‌یه‌  Anti-carcinogenic effects : جه‌ندین توێژینه‌وه‌ی تاقیگایی ئه‌وه‌یان سه‌لماندووه‌  كه‌وا خواردنه‌وه‌ی چای سه‌وز  كاریگه‌ری زۆر باشی هه‌یه‌ له‌ وه‌ستاندنی  كیمیكه‌ په‌یداكه‌ره‌كانی شێرپه‌نجه‌  له‌ خانه‌كانی له‌ش  و رێگرتن له‌ بلاوبونه‌وه‌یان به‌ له‌شدا  له‌چه‌ندین جۆری شێربه‌نجه‌(پرۆستات و مه‌مك و كۆلۆن و جگه‌ر.. هتد.  ) , پۆلی فینۆله‌كانی چای سه‌وز  رێگری ده‌كه‌ن له‌ په‌یدابوونی  خانه‌ شێرپه‌نجیه‌كان له‌ له‌شدا له‌ رێگه‌ی چه‌ندین میانیزمی زینده‌گه‌ردی  وه‌ك جاكسازی DNA و نه‌هێشتنی دووهێندبوونی خانه‌ شێرپه‌نجیه‌كان و زیادكردنی له‌ناوچوونی ئاسایی خانه‌Apoptosis      له‌كاركه‌وتوو و تووشبووه‌ان  و به‌هێزكردنی وه‌لامدانه‌وه‌ به‌رگریی خانه‌یی و نه‌هێشتنی دروستبوونی لووله‌كانی خوێن له‌ تۆپه‌له‌خانه‌كانی شێرپه‌نجه‌یی tumor angiogenesis و رێكخستن و كۆنترۆلكردنی پرۆتینه‌كانی سوڕی دابه‌شبوونی خانه‌ و چه‌ندین میكانیزمی زینده‌گه‌ردی تر, وه‌ به‌ پێ توێژنه‌وه‌كانی چه‌ندین ده‌زگای جیهانی چاره‌سه‌ری  شێرپه‌نجه‌, خواردنه‌وه‌ی چای سه‌وز به‌ مادێكی كیمیاوی دژه‌شێرپه‌نجه‌ی زۆر كارا و باش ئه‌ژماركراوه‌ بۆ چاره‌سه‌ر و وه‌ستاندنی بلاوبونه‌وه‌ی خانه‌ و كیمیكه‌ نێردراوه‌كانی شێرپه‌نجه‌.
دووه‌م: نه‌هێشتنی ده‌ركه‌وتنی نه‌خۆشیه‌كان دڵه‌ لووله‌كۆئه‌ندام و چاره‌سه‌ركردنیان   Cardiovascular diseases:  داتا و ئه‌نجامی توێژینه‌وه‌كان ده‌ریانخستووه‌  كه‌وا خواردنه‌وه‌ی رۆژانه‌ی چای سه‌وز  كاریگه‌ری  زۆر باشی هه‌یه‌ له‌ رێگرتن له‌ تووشبوون به‌ نه‌خۆشیه‌كانی دڵ و خوێنبه‌ره‌كان و چاره‌سه‌ر  و كه‌مكردنه‌وه‌ی ماكه‌كانیان له‌ رێگه‌ی چه‌ندین میانیزمی زینده‌گی وه‌ك له‌ رێگه‌ی  نه‌هێشتنی سترێسه‌ ئۆكساندنی ناوپۆشه‌خانه‌كانی خوێنبه‌ره‌كان و كۆلیسترۆلی چری كه‌می  پرۆتینی (LDL) low-density lipoprotein و به‌رزكردنه‌وه‌ی توانستی دژه‌ئۆكسانه‌كانی پلازمای خوێن به‌مه‌ش رێگرده‌بێت له‌ دروستبوونی ته‌ڵخه‌كانی ره‌قبوونی خوێنبه‌ره‌كان  Atherosclerotic plaques, چه‌ندین توێژنه‌وه‌ له‌ یابان له‌سه‌ر رۆڵ وكاریگه‌ری چای سه‌وز ئه‌نجامدراوه‌  ده‌ركه‌وتووه‌ ئه‌وانه‌ی بۆ ماوه‌ی 10 تا 12 ساڵ رۆژانه‌ 3 تا 5 كوپ چای سه‌وزیان خواردۆته‌وه‌  به‌ رێژه‌ی له‌ 58% دووربوون له‌ تووشبوون به‌ نه‌خۆشیه‌انی دڵ و خۆینبه‌ره‌كان  و مه‌ترسیه‌كانی و مردن به‌م هۆیه‌وه‌. هه‌روه‌ها له‌ سه‌دان توێژینه‌وه‌دا ده‌ركه‌وتووه‌ چای سه‌وز  تێكرای كۆلیستۆرڵ و چه‌وری گلیسریدی سیانی  له‌ خوێندا به‌ شێوه‌یه‌كی زۆر كه‌مده‌كات, وه‌ هه‌روه‌ها له‌ رێگه‌ی زینده‌میانیزمی Bio-mechanism   نه‌هێشتنی  روودانی جه‌لته‌ Strokeئه‌ویش  له‌ رێگه‌ی كه‌مكردنه‌وه‌ی ئاستی سرۆمبۆكسانی thromboxane فاكته‌ری خۆین مه‌یین و كلۆتی خوێن كه‌ هۆكای روودانی جه‌لته‌ی خوێنبه‌ره‌كانی دڵ و مێشكه‌, وه‌  زیادكردنی ئاستی ئه‌نزیمی په‌یداكه‌ری NO    كه‌ فاكته‌ری فراوانكردنی خوێنبه‌ره‌كانه‌   endothelium-dependent vasodilation (EDV)ناهێلیت ره‌قبوونی خوێنبه‌ره‌كان و خوێن مه‌یین رووبدات.
سێیه‌م: تایبه‌تمه‌ندی دژه‌ هه‌وكردن  ودژه‌به‌كتریا و دژه‌ ڤایرۆس  Antibacterial, Antiviral and Antifungal Effects و دژه‌كه‌روو anti-fungal activity :  له‌ به‌ركارهێنانی پۆلیفینۆله‌كانی كاتجینی  epigallocatechin, epigallocatechin gallate and epicatechin gallate   چای سه‌وز له‌ ده‌یان  توێژنه‌وه‌ی  ده‌ره‌زینده‌گی in vitro  و ناوه‌زینده‌گی in vivo ده‌ركه‌وتووه‌  كه‌وا چای سه‌وز  رۆڵی زۆر كاریگه‌ری هه‌یه‌ له‌ وه‌ستاندنی زۆربوون و گه‌ش و دووهێندبوون و له‌ناوبردنی چه‌ندین جۆری به‌كتریا و ڤایرۆس و كه‌روو و مشه‌خۆره‌كان, وه‌ك له‌ توێژینه‌وه‌كانی  به‌كتریاكانی Staphylococcus, ,Streptococcus, Pseudomonas, E.coli, Bacillus, and Proteus و كه‌رووه‌كانی وه‌ك  Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton verrucosum, Trichophyton rubrum, Candida albicans and Cryptococcus neoformans Candida albicans و مشه‌خۆره‌كانی وه‌ك Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton verrucosum, Trichophyton rubrum, Candida albicans and Cryptococcus neoformans  و ڤایرۆسه‌كانی وه‌ك influenza virus and  Herpes simplex.
چواره‌م: دژه‌پیربوونAntiaging  و دواخستنی ماكه‌كانی پیری Aging complications و نه‌هێشتنی ده‌ركه‌وتنی نه‌خۆشیه‌كانی په‌یوه‌ست به‌ پیربوونAging related diseases :   خواردنه‌وه‌ی رۆژانه‌ی چای سه‌وز رۆڵی زۆر باشی هه‌یه‌ له‌ دواخستنی ماك و نیشانه‌كانی پیری و نه‌خۆشیه‌كانی په‌یوه‌ست به‌ پیربوون  ئه‌ویش به‌هۆی بوونی ده‌یان پێكهاته‌ی دژه‌ئۆكسانیAntioxidants زۆر كارا و به‌هێز و چالاك له‌ چای سه‌وزدا, ئه‌م دژه‌ئۆكسانانه‌ كاریگه‌ری ڕه‌گه‌سه‌ربه‌سته‌كان و سترێسه‌ ئۆكسان و به‌شه‌كره‌بوون Glycation له‌سه‌ر تێكرای خانه‌كان له‌ش كه‌مده‌كه‌نه‌وه‌ و ناهێڵن و ده‌یان پارێزن له‌ كاریگه‌ریه‌ روخێنه‌ر و تێكده‌ره‌كانیان  دژی پێكهاته‌ و زینده‌فرمانه‌كان و زینده‌گه‌رده‌كانی خانه‌كان وه‌ك پرۆتیه‌نه‌كان و ترشه‌ناوه‌كیه‌كان DNAو چه‌وریه‌فۆسفۆركراوه‌كانی په‌رده‌ی خانه‌كان.وه‌ ده‌یان توێژنه‌وه‌ ده‌ریانخستوه‌ كه‌وا خواردنه‌وه‌ی  2 تا3 كوپ رۆژانه‌ له‌ چای سه‌وز ده‌بێته‌ هۆی دواخستنی پیری و دره‌نگ ده‌ركه‌وتنی ماكانی وه‌ك نه‌خۆشیه‌كانی دڵ و شه‌كره‌ و لاوازبوونی یادگا وكزی بینینی چاو و تونای بیستن و و چرچ ولۆچی پێست   و نه‌خۆشیه‌كانی په‌یوه‌ست به‌ پیری  و باشكردنی بینینی چاو و راگرتنی وه‌رینی مووی سه‌ر و كه‌مكردنه‌وه‌ی ئازاری جومگه‌ و لاوازی ئێسكه‌كان, ته‌نانه‌ت  ده‌ركه‌وتووه‌ له‌ توێژنه‌وه‌كانی سه‌ر  میشك و جرجه‌كانی تاقیگا چای سه‌وز به‌ رێژه‌ی 3/1  ته‌مه‌نیان پیربوون و ماكه‌كانی  دواخستووه‌.
شه‌شه‌م: پاراستنی ده‌ماره‌خانه‌كانی مێشك , neuroprotective له‌ تیچكچوون و نافرمانی  و باشكردنی زینده‌فرمانه‌كانی مێشك:  خواردنه‌وه‌ی چای سه‌وز خانه‌كانی مێشك ده‌پارێزێت له‌ تێكچوونه‌ ده‌مارییه‌كان وه‌ك نه‌خۆشی زه‌هایمه‌ر و شه‌په‌له‌یی و بیركۆلی و نافرمانی ده‌ماره‌ خانه‌كان Parkinson's disease, Alzheimer's disease, and ischemic damage    له‌ رێگه‌ی كه‌مكردنه‌وه‌ی په‌لاماره‌كانی سترێسه‌ ئۆكساندنی ڕه‌گه‌سه‌ربه‌سته‌كان و و زیادكردن توانستی دژه‌ئۆكسانه‌كان و نه‌هێشتنی كه‌له‌كه‌بوونی پێكهاته‌ی  بیتا ئه‌میلۆید β-amyloid (Aβ) peptide  و ئاسنی سه‌ربه‌ست له‌ ده‌ماره‌خانه‌كان و  راگرتنی وونكردن و له‌ناوچوونی ده‌ماره‌خانه‌كانی ده‌رده‌ری دۆپامین dopaminergic neurons   كه‌ ئه‌مانه‌ هۆكاری سه‌ركی ده‌یان نه‌خۆشی و تێكچوونی ده‌مارین neurodegenerative disorders له‌ مرۆڤدا. 
شه‌شه‌م: نه‌هێشتنی قه‌له‌وبوونObesity  و نه‌خۆشی شه‌كره‌ Diabetes Mellitus:   له‌ سه‌دان توێژینه‌وه‌ی تاقیكاری دووپاتكراوه‌ته‌وه‌  كه‌وا خواردنه‌وه‌ی رۆژانه‌ی چای سه‌وز  كاریگه‌ری زۆر باش و پۆزه‌تیڤی  هه‌یه‌ له‌سه‌ر نه‌هێشتنی تووشبوون به‌ نه‌خۆشی شه‌كره‌ و كه‌مكردنه‌وه‌ی ماكه‌كانی له‌ رێگه‌ی  چه‌ندین میكانیزمی زینده‌گه‌ردی وه‌ك وه‌ستاندنی هه‌رسی كاربۆهایدراته‌كان و مژینی گلوكۆز له‌ ریخۆله‌كان,  هاندانی خانه‌كانی بیتا pancreatic B cells  له‌ په‌نكریاس  بۆ ده‌ردانی ئه‌نسۆلین,چالاككردن وكاراكردنی وه‌رگره‌كانی ئه‌نسۆلین insulin receptors له‌ خانه‌كان( هاندانی به‌ندبوونی ئه‌نسۆلین) و وه‌رگرتن و به‌كاربردنی  گلوكۆز glucose uptake له‌ خانه‌كان  , رێكخستن و كۆنترۆلكردنی به‌رلابوونی گلوكۆز له‌ جگه‌ر بۆ خوێن و كه‌مردنه‌وه‌ی ئاستی شه‌كری گلوكۆز له‌ خوێندا. وه‌ هه‌روه‌ها له‌ توێژنه‌وه‌كان سه‌لمێندراوه‌ كه‌ چای سه‌وز  كاریگه‌ری باشی زۆر سه‌رسورهێنه‌ری هه‌یه‌ له‌ رێگرتن له‌ قه‌له‌وبوون و دابه‌زینی كێش له‌ش له‌ رێگه‌ی چه‌ندین میكانیزم, له‌وانه‌ زیادكردنی تێكرای زینده‌كرداره‌كانی به‌كاربردنی وزه‌ و چه‌وریه‌ئۆكساندن   Beta Fat oxidationله‌ خانه‌كان و په‌یدابوونی گه‌رمی Thermogenesis, وه‌ستاندنی دابه‌شبوون و زۆربوونی چه‌وریه‌خانه‌كان وAdipocytes  و نه‌هێشتنی په‌یدابوونی چه‌وریه‌ خانه‌ی نوێ و كۆبونه‌وه‌ی چه‌وری  و دابه‌زینی ئاستی چه‌وری گلیسریدی سیانی Triglycerides و ترشه‌ چه‌وریه‌كان و گلوكۆز له‌ خوێندا , هه‌موو میكانیزمی زۆركاران له‌ رێگرتن له‌ قه‌له‌وه‌یی و دابه‌زینی كێشی له‌ش و تواندنه‌وه‌ی چه‌وری ورك و سمت و سنگ و به‌شه‌كانی تری له‌ش.
چۆنیه‌تی ئاماده‌كرنی چای سه‌وز: بڕی كه‌وچیك چای سه‌وز  ده‌كرێته‌ ناو كوپێك (150 تا 200 مل) ئاوی پێشتر گه‌رمكراو, رۆژانه‌ 2 تا 3 كۆپ بخورێته‌وه‌.


1623 جار خوێندراوەتەوە
24/04/2016

بابەتی زیاتر